نۆۋەتتىكى بۆلەك :ئۆلۈم ۋە دەپنە
دەرس مېيىتنىڭ نامىزىنى چۈشۈرۈش ۋە ئۇنى دەپنە قىلىش
جىنازە نامىزى كەلگەن بارلىق مۇسۇلمانلارغا پەرزدۇر، ئۇلارنىڭ ھەر بىرى ئۈچۈن ئەمەس. بۇ بىر جامائەت مەجبۇرىيىتى بۇلۇپ، ئەگەر ئۇلارنىڭ بەزىلىرى مېيتنىڭ نامىزىنى چۈشۈرسە، قالغانلىرىدىن گۇناھ ساقىت بۇلىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام جىنازە نامىزىغا قاتناشقان كىشىگە كاتتا تاغدەك ساۋاپقا ئېرىشىدىغانلىقى توغرىسىدا خۇش خەۋەر بىرىپ مۇنداق دېگەن: «كىمكى جىنازىغا، ناماز ئۇقۇلغانغا قەدەر قاتناشسا، بىر قىرات ساۋاپقا ئېرىشىدۇ، كىمكى دەپنە قىلىنغانغا قەدەر قاتناشسا، ئىككى قىرات ساۋاپقا ئېرىشىدۇ. ئىككى قىرات دېگەن نېمە؟ دېيىلدى: ئۇ: ئىككى چوڭ تاغقا ئوخشاش» دېدى. (بۇخارى رىۋايتى:1325، مۇسلىم:945).
جىنازىغا قاتنىشىشنىڭ پەزىلىتى
1-جىنازا نامىزى جامائەتتە ئوقۇلىشى مۇستەھەپدۇر، ئىمام جامائەت نامىزىغا ئوخشاش جامائەتنىڭ ئالدىدا تۇرىدۇ.
2-مەرھۇم جامائەت بىلەن قىبلە ئارىسىغا قويۇلۇدۇ، ئىمام ئەركىشىنىڭ بېشىدا، ئايالنىڭ ئوتتۇرىسىدا تۇرىدۇ، (ئەبۇ داۋۇدنىڭ:3194) رىۋايتىدە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن شۇنداق نەقلە قىلىنغان
-
بىرىنچى تەكبىر
ئىككىنچى تەكبىر
ئۈچىنچى تەكبىر
تۆتىنچى تەكبىر
جىنازا نامىزى مەسچىتتە ياكى مەسچىتنىڭ سىرتىدا تەييارلانغان ئالاھىدە جايدا، ياكى قەبرىستانلىقتا ئوقۇلسا دۇرۇس. بۇلارنىڭ ھەممىسى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامدىن كەلگەن.
مېيىتنى تىز سۈرەتتە تەييارلاپ نامىزىنى چۈشۈرۈپ، قەبرىستانلىققا ئېلىپ بېرىپ دەپنە قىلىش سۈننەتتۇر. ئەبۇ ھۇرەيرە رەزىيەللاھۇئەنھۇنىڭ ھاۋالىسى بىلەن، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ مۇنداق دىگەنلىكى رىۋايەت قىلىنىدۇكى: «دەپنە مۇراسىمىنى تېز بىر تەرەپ قىلىڭلار، ئەگەر ئۇ سالىھ بولسا، ياخشىغا ۋاقتىدا يەتكۆزگەن بۇلىسىلە، ئەگەر باشقىچە بولسا بوينۇڭلارنى ئېغىر يۈكتىن يەڭگىتىسىلەر». (بۇخارى رىۋايتى:1315، مۇسلىم:944).
مېيىتنى دەپنە قىلىشتا رىئايە قىلىشقا تېگىشلىك ئىشلار.
دەپنە مۇراسىمىغا قاتناشقانلارنىڭ دەپنە دىن كېيىن مېيىتلاغا جاۋاپتا تېيىپ كەتمەسلىكىگە ۋە مەغپىرەتكە ئېرىشىشكە دۇئاقىلىشقا تەشەببۇس قىلىنىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام دەپنە قىلىشنى تۈگەتكەندە، قەبرىنىڭ يېنىدا تۇرۇپ: «قېرىندىشىڭلارغا مەغفىرەت تەلەپ قىلىڭلار، ۋە ئۇنىڭغا جاۋاپتا تەمتىرمەسلىكنى سۇراڭلار، ئۇ ھازىر سوراققا تارتىلىۋاتىدۇ» دېدى (ئەبۇ داۋۇد رىۋايتى:3221).
