تابع التعلّم

لم تقم بتسجيل الدخول
سجل الآن في منصة تاء لبدء التعلم ومتابعة تقدمك وجمع النقاط والدخول في المنافسات، بعد التسجيل ستحصل على شهادة إلكترونية بالموضوعات التي تتعلمها

القسم الحالي: AMAKA AMASIRAAMU

الدرس Amateeka ga kakwaate wakati webikula ebibiri

Tumanya mu musomo guno amateeka (principles)aga kakwaate wakati wo musajja no mukazi.

. tumanya obukulu bwo kwekwaata ku mateeka (principles)ga sharia ago agalamula akakwaate wakati wo musajja no mukazi.. okunnyonnyola omuwendo okuva mu mateeka aga sharia mu nkolagana yo musajja no mukazi.

Sharia yo busiraamu yafaayo okuteeka ensonga za bantu mu mbeera nyiingi (fields),ne mweebyo ku ludda lwe nkolagana wakati wa basajja na bakazi, Allah yakola ekisajja ne kikazi nga buli ludda lusikiriza olulala,ne biva mu kusikiriza kuno bibeera bilungi mu mateeka na kuwasa,ekitali ekyo mazima kibeera mulyango gwa bibi na kikemo ekisiinga ebikemo, omubaka wa Allah صلى الله عليه وسلم yagamba nti:"siyina kyendese luvannyuma lwange kikemo nga kyekisiinga omutawaana eri abasajja okusiinga ekikemo kya bakazi "(Al-bukhari 5096,ne muslim 2741)

Ekya kabenje ekisiinga okukwaatagana okubeera wakati wo musajja no mukazi kyekatwaalamu kwekugwa mu bwenzi,ne sharia entukuvu teyalekeraawo kuziyiza bwonoonefu buno, wabula yaziyiza nokubuseemberera obusemberezo,ne ntandikwa zaabwo, neekyo okutwaala gyebuli, Allah yagamba:{temuseembereranga obwenzi mazima kyo kya buwemu era kkubo bbi}[Al-isra: 32], ne nabbiصلى عليه وسلم yagamba nti:«amaaso abiri okweenda kwaago kutunula,na matu abiri okweenda kwaago kuwulira,no lulimi okweenda kwaalwo kwogera,no mukono okweenda kwaago kukwaata,no kugulu okweenda kwaalwo kutambula,no mutima gwagala ne gwegoomba ebyo ne bikakasibwa obwereere oba ne bubiliimbisa»(Al-bukhari 6243,ne muslim 2657,ne njogera yiye).

Okululunkana Kwa sharia entukuvu eri obutagwa mu kukyama kwonna oba ensobi ebisobola okuvaamu emitawaana eminene (serious consequences) yateekawo(sharia) omuwendo mu mateeka (principles) mu nkolagana ya basajja na bakazi mweebyo ebikowoola eri obwetaavu/ebirimu obwetaavu; nga okutunda no kugula nebitali byo mu nkolegana ezikkirizibwa oba eza nakola ntya:nga okujjanjabibwa kwo mukazi ewo musawo omusajja nga waliwo ekisonyiyisa Kyo butabeerawo kwo musawo omukazi,ne mu mateeka (principles)gano:

Okukakkanya amaaso

Allah yagamba nti:{gamba abakkiriza bakakkanye amaaso gaabwe era bakuume obwereere bwaabwe ekyo kyekisiinga obutukuvu gyebali, mazima Allah amanyidde ddala ebyo bye bakola(30) era ogambe abakyala abakkiriza bakakkanye amaaso gaabwe era bakuume obwereere bwaabwe}[Nuru:30,31].

Okweewala okukwaata oba okukwaatagana mu ngalo

Hadiith nga eva ku Aisha Allah asiime kuyye, mazima ye yagamba nga ateenda okuwererwa kwo mubaka صلى الله عليه وسلم abakyala :"wallahi omukono gwo mubaka wa Allah صلى الله عليه وسلم tegwakwaata mu mukono gwa mukyala yenna "(Al-bukhari 5288,ne muslim 1866),ne Hadiith nga eva ku ma'iqil bin yasaar Allah asiime kuyye yagamba nti: omubaka wa Allah صلى الله عليه وسلم yagamba nti:«omu mummwe okuteekebwaako empiso eye kyuuma ku mutwe gwe kyekirungi gyaali okusiinga okukwaata ku mukyala atakkirizibwa gyaali.

Okweewala okweyawula okute(okubeera no mukazi mwekka)

Omubaka wa Allah صلى الله عليه وسلم yagamba nti:"omusajja teyeyawulinga ddala no mukazi yenna okujjako nga waliwo amuzira (mahram)"(Al-bukhari 5233,ne muslim 1341),era yagamba صلى الله عليه وسلم :"omu mummwe tasobola kweyawula no mukazi, mazima sitaani ebeera ya kusatu"(Ahmad 115), okweyawula mulyango gwa bubi sitaani efuna akakisa okusuula omusajja no mukazi mweekyo Allah kyeyagaana.

Amateeka age yawulidde omukazi

Waliwo amateeka ageyawulidde omukazi omusiraamu, kyatteeka kuyye okugatambulirako/okugekuumirako wewabaawo obwetaavu okukolagana(okwatagana) na basajja

Okwekuumira ku kyambalo kyo busiraamu

Kyatteeka omukazi omusiraamu okwekuumira ku mateeka ge kyambalo kyo busiraamu,nga kuteeka mu nkola kiragiro Kya Allah, oluvannyuma okuwaliriza abasajja okumawa ekitiibwa no butamunakuwaza(kunyiizibwa);ne kikolwa oba ne kigambo oba no kutunula, Allah yagamba nti:{era gamba abakkiriza abakyala bakakkanye amaaso gaabwe era bakuume obwereere bwaabwe teboolesa byakwewunda byaabwe okujjako ebyo ebyeyolese mu byo bateeke ebikaaya ku byambalo byaabwe ( juuyuubu)[Nuru:31],era Allah yagamba nti:{owaaye nabbi gamba bakyala bo ne bawala bo ne bakyala ba bakkiriza babeere nga bebikkirira ebikaaya byaabwe ,ekyo kyekyanguwa okuba nga bamanyika (nti bakitiibwa )olwo nno baleme kunyiizibwa .okuva edda Allah yali muyitirivu wa kusonyiwa era nga muyitirivu wa kusaasira}[Al-ahzab:59].

Okweewala okweekuba akawoowo nga waliwo abasajja

Omubaka wa Allah صلى الله عليه وسلم yagamba nti "omukyala yenna eye'kubye akowoowo nayita ku bantu nga basobola okuwunyiriza akawoowo ke abeera mwenzi "(Annasa:5126)

Okwogera nga oli mwegendereza(serious) no butagonza bigambo

Allah yagamba nti:{Abange mwe bakyala ba nabbi temufaana/temuliinga bakyala balala, wemuba mutidde Allah temugonzanga enjogera olwo naakwatibwa amaddu oyo alina obulwadde mu mutima gwe era(buli lwe mwogera) mwogere ebigambo ebye'nsa}[Al-ahzab 32].

Okutambula mu buwombeefu

Allah yagamba ngayogera ku muwala wa shuaib weyajja eri muusaعليه السلام okumutusaako obubaka bwa kitaawe(taata wo muwala):{(aba ali awo)omu ku bombi(abawala) najja gyaali mu ngeri eye'nsonyi}[Al-qaswaswi:25],era Allah yagamba nga ayogera na bakyala (nga agamba abakyala):{(era abakyala abakkiriza webaba batambula)tebakuba bigere byaabwe kibe nga kituuka okumanyika ekyo kyebakusise(kyebakweese) mu byo'kwewunda byaabwe }[Nuru 31]

لقد أكملت الدرس بنجاح


ابدأ الاختبار