القسم الحالي: AMAKA AMASIRAAMU
الدرس Obuvunaanyizibwa bwa bafumbo ababiri
Obusiraamu bwaawa buli omu mu bafumbo ababiri omuwendo gwo buvunanyizibwa obwo obukwaatagana ne byetteeka ebya teekebwa mu nsingo zaabwe bombiriri,no kutuukiriza kwa buli mufumbo mu bafumbo ababiri ebye tteeeka bino no butagaana kuwa munne mugabo gwe,kiteleeza omukwano wakati waabwe,ne kikuumila ekitiibwa kyaabwe bombiriri,ne kitandikawo ekika(family) ekiwaanguzi,esobola okutuuka ku kigendererwa ekyo nga olwaakyo Allah ye nsonga lwaaki yatonda Adam ne zzadde lye.
Ebivunaanwa byo musajja eri mukyala we oba omusajja bya baanja mukyala we
Okweewaayo eri obwo bukama ( boss)bwe ku bantu be nyyumba
Allah yagamba nti:{Abasajja be bawagulu,bebaamaanyi ku bakyala olweebyo Allah byeyasukkulumya abamu ku balala ne kulweekyo kyebawaayo mmaali zaabwe (okulabilira abakyala)[Annisaa:34),nekyeetaagisa mweekyo nti kimukakatako okuyimirizaawo ebyeteeka byo bwa boosi(boss) mu ngeri esiinga okubeera ennuungi nga si mu mbeera yafujjo (sturbonness) ne ffuga bbi (dictatorship),ye omukyala kimukakatako okumugoondera okusiinziira ku mbeera ye kitundu (engeri ennuungi gye bayisaamu abasajja), omukyala tageza namujja mu kifo ekyo Allah kyeyamuwa olwe bwenkanya bwe no kuteekaakwe ebintu mu kifo kyaabyo(hikma).
Okukuuma emmaali ye no mutabeera mugayaavu kuyyo
Tagaba ku mmaali ye okujjako nga amaze okufuna olukusaalwe:mu mbeera ennambulukufu oba embeera eyina amakulu.wabula siinga akeendeeza obulabirizi eri abantu be nnyumba ye ate nga ayina obusobozi kweekyo(obulabirizi), omukyala ayina eddeembe okukwaata ku mmaali ye (omwaami) ekyo ekimumala era ekimala abaana baabwe nga tamaze kufuna lukusaalwe,nga tayonoonye oba okudiibuuda.
Okumweekumila nga taliiwo
Tayina kukkiriza musajja yenna atali oyo amuzira( nga taata we, muganda we nabafaanana bwebatyo) okuyiingira gyaali nga omwaami we taliiwo, ekyo tekyaawula mu boluganda be(omukyala) na boluganda be (omwaami) nabatali bbo.(wadde baluganda be oba aboluganda bo mwaami)
Okumukuumila abaana be
Okukwegatta naye mu buvunanyizibwa obwokuloongoosa okulera abaana, no kusiingira ddala mu myaaka ejisooka mu buwaangaazi bwaabwe(abaana); kubanga abaana bawangaala naye ekiseera ekisiinga,era nebayiga kuyye bingi okusinga ku taata.
Okuyimirira (okufaayo) mu nsonga za Waka na baana
Okulongoosa(okutereeza) ensonga ze ne mbeera ze,no kuyimirirawo mu buli buweereza mu maka waaba abisobodde(okusinziira ku busobozi bwe)
Ebivunaanwa byo mukyala eri omwaami we(omukyala bya'baanja omwaami we)
Amahare
Gwe mugabo gwo mukyala,gumuweebwa omwaami nga ekirabo(okutona); asobole okugatta omutima gwe (omukyala) wamu nogugwe(omwaami),era abeere nga amuwulira oba nga amufiiliinga(feeling) no kwagala kwe kwayina gyaali (okwagala kwo'mwaami) no bwaagazi bwe gyaali, Allah yagamba:{muwe abakyala amahare gaabwe nga kye kirabo}[Annisaa:4].
Okulabilira omukyala na maka ge na bantu be
Neekyo mu buli kyebeetaaga gyaali; nga ebyo kulya,ebyo kunywa,ebyo kwambala ,ebyensula, nga embeera weeba yetaagisizza,ne kiri mu bugaziibwe ne mu busobozi bwe,nga tewali kudiibuuda era nga tewali kukwaata(bukodo) Allah yagamba nti:{omugagga aweeyo okusinziira ku bugaziibwe ate oyo eyafundawayizibwa(atali mugazi mu mmaali) aweeyo mweebyo Allah byeyamuwa ,Allah tawaliriza mwooyo okujjako ekyo kyeyamuwa Allah oluvannyuma lwo buzibu ajakussaawo obwaangu}[Al-twalaq:7].
Empaangaala ennuungi
Kitegeeza mpisa nnungi,empaangaala ennuungi naye ( omukyala) mi bigambo ne mu bikolwa,nga si mbeera yo bukaambwe wadde eyebboggo,no kugumiikiriza eri mukyala we,tayaanguwa ku mweesaamba na kumweetama Allah yagamba:{muwangaale nabo (abakyala) mu mbeera ennuungi siinga muba mubeetamiddwa muyinza okweetamwa ekintu ate Allah nakiteekamu obulungi bulungi}[Annisaa:19],ne nabbi صلى الله عليه وسلم :«omukkiriza omusajja(omwaami) takyaawa mukkiriza omukyala, siinga abaako enneeyisa jamutamwaako ate amusiime endala»(Muslim 1469),