القسم الحالي: Obukkiriza
الدرس Okukkiriza mu bitabo
Okukkiriza okunywevu nti mazima Allah Omugulumivu alina ebitabo byeyassa ku babaka be basobole okutuusa obubaka bwe eri abaddu be, era n'ebitabo ebyo bigambo bya Allah yabyongera yeyenyini mu mbeera emusaanira agulumizibwe Allah, era ebitabo ebyo mulimu amazima n'ekitangala n'ekwesiima kw'abantu ku nsi n'enkomerero.
Obukulu bw'okukkiriza ebitabo
Okukkiriza ebitabo emu ku mpagi z'obukkiriza, nga Allah Omugulumivu bwe yagamba: (Abange mmwe abakkiriza mukkirize Allah n’omubakawe, n’ekitabo kyeyassa ku mubakawe, era n’ekitabo byeyassa oluberyeberye,) (Nisa;136) Yalagila Allah okumukkiriza n'ababaka be n'ekitabo kyeyassa ku Nabbi we ebyengera n'emireebe bibeere ku ye era nga ye Qur'an. nga Bwe yalagira okukkiriza ebitabo ebyo ebyasibwa oluberyeberye lwa Qur'an.
Era yagamba Omubaka ebyengera n'emirembe bibeere ku yye ku bukkiriza:(kwe kukkiriza Allah ne bamalayika be n'ebitabo bye, ne ababaka be n'olunaku lw'enkomerero n'okugera kwa Allah ekirungi n'ekibi) (Muslim:8)
Okukkiriza ebitabo kuzingiramu kyi?
Ekifo kyaffe kiri ki mu bitabo ebyasibwa olubereberye?
Omusiraamu akkiriza nti Tawreeti yasibwa ku Musa, emirembe gibeere ku yye, era enjiri yasibwa ku Issa, emirembe gibeere ku ye, mazima, era nga mwalimu ensala, okubuulira n’amawulire agalimu obulagirizi n’ekitangaala eri abantu mu mpangalaa yabwe n'obulamu babwe ne nkomerero yabwe. Naye Allah Omugulumivu yatugamba mu Qur’an eyekitiibwa nti bananyini kitabo okuva mu Bayudaaya n’Abakristaayo ba'kyussa ebitabo byabwe, ne babigatta mu ne bakendeza mu, kale tekyasigala nga Allah bweyakyissa.
Tawreeti eriwo kati si ye Tawreeti eyassibwa ku Musa, emirembe gibeere ku yye, kubanga Abayudaaya bakyuusa era ne bazanyila kunsala zaayo nnyingi. nga Allah Omugulimivu bweyagamba: (Era mazima mu bo mulimu ekibinja abakyusakyusa ekitabo ne nnimi zaabwe, era mazima mulimu ekibinja kyabantu abakozesa ennimi zaabwe nebakyusa ebiri mu kitabo babalowoozese nti bya mu kitabo, so nga sibyamu. Era nebagamba nti byo byava wa Allah so nga tebivanga wa Allah, nebaba nga boogedde ku Allah ebyobulimba naye nga nabo bamanyi amazima.) (Al Imreen:78)
Mu ngeri y’emu, Injiili eriwo kati si y’emu ne Injiili eyasiibwa ku Issa, emirembe gibeere ku ye Abakristaayo bakyusa Injiili ne bakyusa amateeka gaayo, nga Allah Omugulumivu bye yayogera ku Bakristaayo: (Abange mmwe abaaweebwa ekitabo, mazima omubaka waffe yabajjira abategeeze bingi byemwaali mukweka mu kitabo, mu ngeri yeemu asonyiwe bingi, mazima kyabajjira ekitangaala n’ekitabo ekyeyolefu okuva eri Allah.) (Al Maedah:14)
Eno y’ensonga lwaki twesanga nti ekitabo ekiyitibwa Ekitabo Ekitukuvu ekiri mu mikono gy’Abakristaayo leero, ekirimu Tawreeti n’Injiili, kirimu enzikiriza nnyingi embi, amawulire ag’obulimba, n’engero ez’obulimba.
Newankubadde tukkiriza nti Tawreeti ne Injiri eziriwo leero zakyusibwa, nga Qur’an bw’egamba, Omusiraamu abiwa ekitiibwa era tabivuma wadde okubiyonoona. Kubanga biyinza okubaamu munda mu byo ebisigalira ebimu eby’ebigambo bya Allah ebitakyusibwa.
Kiki ekyeteekwa gy'etuli eri Quran Entukuvu?
Aisha Allah amusiime bwe yabuuzibwa ku mpisa za Nabbi ebyengera n'emirembe bibeere ku yye, yagamba nti: “Empisa ze zaali Qur’an” (Ahmad 24601).
Amakulu ga Hadith: Omubaka ebyengera n'emirembe bibeere ku yye, mu bulamu bwe, mu bikolwa bye, ne mu bigambo bye, kwe kukozesa enkola n’amateeka ga Qur’an , Nabbi ebyengera n'emireebe bibeere ku yye, yatuuka ku butuukirivu bw’okugoberera obulagirizi bwa Qur’an, era ye kyakulabirako kirungi eri buli omu ku ffe, nga Allah Omugulumivu bwe yagamba: (Mazima mulina mmwe mu Mubaka wa Allah ekyokulabirako ekirungi eri oyo abeera nga akkiriza Katonda n'olunaku lw'enkomerero, era naayogera nnyo ku Allah nga amutendereza.) (Al Ahzab:21)
Okwanguyiza okukwata n’okusoma Quran Entukuvu mu bitundu by’ensi byonna, wadde nga waliwo enjawulo mu nnimi n’embeera z’abakwata mu mutwe; Ekimu ku bukakafu obusinga obukulu obulaga nti Allah yakuuma ekitabo kino ekinene
Ebirungi n’ebweyawuridde Quran Entukuvu:
Quran Entukuvu bye bigambo bya Allah Omugulumivu, ekyasibwa Ku Nabbi waffe Muhammad ebyengera n'emirembe bibeere Ku yye era eky'okulabirako kyaffe, N’olwekyo, omukkiriza assa ekitiibwa mu kitabo kino era afuba okunywerera ku amatteka gaakyo, okukisoma, n’okukifumiitirizako. Kitumala nti Qur’an eno y’etulungamya mu nsi era y’ensonga etuleetera okutuuka ku buwanguzi mu nkomerero. Qur’an Entukuvu erina ebirungi bingi n’engeri eziwera ezigyawula ku bitabo eby’omu ggulu eby’edda, omuli:
1- Qur’an Entukuvu erimu omusingi gw’ensala z’obwakatonda.
Kyajja okuwagira n’okukakasa ebyo ebyayogerwa mu bitabo eby’emabega ebikwata ku kiragiro ky’okusinza Allah yekka. nga Allah Omugulumivu bwe yagamba; (Era twassa gyoli (Ggwe Muhammad) ekitabo, mu bulambulukufu nga kikakasa e bitabo byonna e byakikulembera era nga kye kibisukkulumye.) (Al Maedah:48). namakulu: (Nga kikakasa byonna ebyakikulumbera mu bitabo): kitegeeza Kikkiriziganya n’ebyo ebyayogerwako mu mawulire g’ebitabo eby’emabega, n’ebyo ebyayogerwako mu byo eby’enzikiriza, n’amakulu ga (n’omukuumi ku byo): kwe kugamba, omukwasi era omujulizi ku ebyo (ebyawandiikibwa) ebyajja mu maaso okuva mu bitabo.
2- Mazima kikakata ku bantu bonna wamu n'okwaawukana kwe nnimi zaabwe n'emisaayi gya'abwe (amawanga age njawulo) okukikkiriza.
Era okukola okusinziira ku kyo, ne bwe kiba nti ekiseera kyabwe kyalwawo kitya oluvannyuma lw’ekiseera ky’asibwaamu Qur’an, okwawukanako n’ebitabo eby’emabega ebyali eby’abantu abagere mu kiseera ekigere Allah Omugulumivu yagamba nti: (era naweebwa Kur’ani eno nga bubaka mbe nga mbatiisa nayo n’abo beerituukako abatali mmwe) (Al anaam:19)
3- Mazima Allah Omugulumivu yeyamaa okukuuma Qur'an Entukuvu
Omukono ogw’okukyusakyusa tegwagituukako, era tegujja kugituukako, nga Allah Omugulumivu bwe yagamba: (Mazima ffe, ffe twassa ekijjukiza (Kur’ani) era mazima ffe tujja kugikuuma.) (Al Hijri:9). N’olwekyo, amawulire gaayo gonna mazima era galina okukkirizibwa.
