القسم الحالي: ESSWALA
الدرس Esswala y'ejjuma
Allah yalaalika mu kiseera ky'eswala ya zuhuri ku lunaku lw'ejjuma esswala nga y'emu ku bubonero bw'obusiraamu obw'amanyi era emu ku mpagi z'abwo enyweevu enyo, abasiraamu bakungaanira mu yyo omulundi gumu buli sabbiiti, nebawuliriza okubuulira n'okuwabula okuweebwa imaam w'ejjuma, oluvanyuma basaala esswala y'ejjuma.
Obukulu bw'olunaku lw'ejjuma.
Olunaku lw'ejjuma lw'elusinga obukulu n'ekitiibwa mu sabbiiti yonna, Allah yalusukkulumya ku nnaku endala, era n'alusitula okusinga ku biseera ebirala n'ebirungi bingi nga:
1. Allah yayawula ekibinja kya nabbi muhammad okusaasira ebyengera n’emirembe bibeere ku yye n'alwo ky'atakola ku bibinja ebirala, nga nabbi okusaasira ebyengera n’emirembe bibeere ku bw'agamba nti: "Allah yabuza abatusooka n'ebatasobola kuteeba lunaku lwa jjuma , abayudaaya baalina lwa mukaaga, ate aba kulisitu nga balina lwa ssande, Allah n'aleeta ffe n'atutebeesa olunaku olw'ejjuma" (muslim:856).
2. Adam emirembe gibeere ku yye yatondebwa lunaku lwa jjuma, era ku lwo kweekugenda okubeera olunaku lw'enkomerero nga nabbi okusaasira ebyengera n’emirembe bibeere ku yye bweyagamba nti: "olunaku olusinga obulungi mu nnaku ezibonekako enjuba lunaku lwa jjuma, ku lwo Adam lweyatondebwa era ku kwo weyayingizibwa ejjana, era ku lwo lweyafulumizibwa okuva mu jjana, era n'enkomerero tejja kubeerawo okujjako ku lw'okutaano" (muslim:854)
Esswala y'ejjuma ekakata ku ani?
Kikubirizibwa eri omusiraamu okunaabako ng'atannagenda kusaala jjuma, n'okukeera okugenda ku muzikiti nga kutuba tennatandika, okweekuba akawoowo, wamu n'okwambala engoye ezisinga obulungi.
Abasiraamu bakungaana mu mizikiti, imaam n'alinya ekituuti mu maaso gaabwe, n'atunuulira abasaaze n'ababuulirira mu kutuba bbiri, ayawula wakati waazo n'olutuula olutonotono, abajjukiza mu zzo okutya Allah, era abasomera eby'okwebuulirira, ne aya za kulaane.
Kikakata ku basaaze okuwuliriza kutuba, era tebikkirizibwa kwoogera, yadde okulabankana nabuli kibalemesa okuganyulwa mu bibaalirwa, nebwekuba kuzanyira ku musaalo, oba obuyinja, n'ettaka.
Esswala y'ejjuma gweeyiseeko
Esswala y'ejjuma esaalibwa mu jjama (kikungo) ng'abantu bakunganye mu mizikiti, n'olwekyo, oyo gweeba eyiseeko oba n'atagenda kugisaala olw'ensonga ezitali zimu, asaala sswala ya zuhuri mu kifo kya jjuma, era bw'eyesaaza ejjuma yekka tetuuka.
Omuntu akeereye okujja okusaala ejjuma
Omuntu akeereye n'atasanga raaka nzijuvu na imaam ku sswala y'ejjuma, esswala ye ajijjuza (imaam bw'amala okutoola salaam) nga zuhuri (eraaka nya).
Buli muntu atakakatibwaako kusaala jjuma, ng'omukyaala n'omutambuze, bwebagisaala wamu n'abasiraamu eba ntuufu era baba tebabanjibwa kusaala zuhuri kuba aba asadde ejjuma wadde temukakatako.
Obwetteekwa bw'okusaala ejjuma
Amateeka g’obusiraamu gakkaatiriza ensonga y'okusaala esswala y'ejjuma kwooyo gweekakatako, era negeewaza okukola ebimulemesa okugisaala mu bibuzaabuza by'edduniya, Allah ow'ekitiibwa yagamba nti: "abange mmwe abakkiriza, bwemuba nga muwulidde okukoowoola okugenda eri esswala y'ejjuma, kale mwanguyirizeeko okugenda eri okujjukira Allah, muleka n'ebyookusuubula, ekyo nno ky'ekisinga okuba ekirungi gyemuli singa mwaali mumanyi" (kulaane essuula 62:9)
Nabbi okusaasira ebyengera n’emirembe bibeere ku yye kibonerezo ki kyeyasuubiza oyo eyeebuzabuza n'atasaala jjuma.
yasuubizibwa oyo yenna asigalira n'atagenda kusaala jjuma awatali kisonyiyisa kikkirizibwa mu busiraamu omutima gwe okussibwaako envumbo, yagamba omubaka okusaasira ebyengera n’emirembe bibeere ku yye: "omuntu aleka ejjuma ssatu mu bugayaavu nga talina kisonyiyisa kikkirizibwa mu busiraamu, Allah ateeka envumvo ku mutima gwe" (kitabo kya abu dawuda: 1056,ne ahmada :1598), okussa envumbo ku mutima gwe kitegeeza: Allah kuguteekako okugusiba, n'aguteekamu obutamanya n'obutategeera ng'enitima gyabannanfuusi n'abo abajeemu.
Ekisonyiyisa ekikkirizisa omuntu akakatwaako ejjuma obutagisaala: buli kintu ekireetera okukaluubirizibwa okutali kwa bulijjo, oba kitiibwa nti kiyinza okuvaamu okukosa omusiraamu mu mbeera ye oba embeera y'obulamu bwe.
Abaffe Omuntu okuba mu biseera byokkola ku mulimu kimusonyisa obutagenda ku jjuma?
Omuntu okuba nti ali mu biseera bya kubeera ku mulimu sinsonga emusonyiyisa obutagenda kusaala jjuma okujjako mu mbeera bbiri zokka:
1. Okuba ng'omulimu gulimu obulungi obw'amanyi nga tasobola kubufuna okujjako ng'asigadde ku mulimu ogwo n'atagenda kusaala jjuma, era nga bwaaleka omulimu ogwo kigenda kuvaamu obuzibu obw'amanyi, ng'ate tayinaawo ani ayinza kumusigalirawo ku mulimu.
Eby'okulabirako
2. Okuba ng'ogwo omulimu weewokka wajja akasente, nga talinayo walala wonna waasobola kujja kasente kamala byetaago bye eby'obuwaze ng'emmere, ebyookunywa wamu n'ensonga endala ez'obuwaze eri abantu be, olwo oyo aba akkirizibwa okusigala ku mulimu n'atagenda kusaala jjuma mpaka lwaafuna omulimu omulala, oba ng'afunye embeera endala mwaasobola okujja ebimubezaawo yye n'abantu be, wamu n'ebyo byonna, asigala akakatwaako okunonya omulimu omulala waayinza okujja akasente ogutali ogwo.