القسم الحالي: AMATEEKA AGAFUGA OBUDDE BWO BUTITI (OBUNYOGOVU)
الدرس Amateeka aga bulijjo agatera okubaawo mu biseera by’obutiti
kigwaanidde okuzikiza omuliro waaka naddala nga toneebaka
Ajjukira obusobozi bwa Allah oweekitiibwa mu kukyuusa kyuusa empewo; eyokya n'enyogoga, entono n'enyiinji, ey'omumambuka n'eyomaserengeta, erimu empewo n'etariimu, n'empewo endala nyiinji, Wakitiibwa Allah agamba: {Mazima mu kutondebwa kw'eggulu n'ensi n'okwawukana kw'ekiro ku misana, n'amaato ago agaddukira mu nnyanja (nga geetisse) ebyo ebigasa abantu ,n'ago amazzi Katonda g'assa nga Agaggya mu ggulu, N'alamusa nago ettaka oluvannyuma lw'okufa kwalyo, era N'assa mu nsi buli kiramu ekitambula, n'okukyusakyusa empewo n'ebire ebyagonzebwa wakati w'eggulu n'ensi;(mazima ebyo byonna) Bubonero (obulaga obuyinza bwa Katonda) eri ekibiina ekitegeera} (Al-Baqarah:164)
2.Atya empewo okuba ekibonerezo okuva ewa Allah oweekitiibwa; hadith nga eva ku mukyala wa nabbi okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere ku yye mazimaddala yagamba nti "Sirabangako Mubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) ng’awummudde nnyo era ng’aseka okutuusa nga endabye okuvva mu yye. Yali amwenya kwokka. Yagamba nti: Buli lwe yalaba ekire oba empewo, nga yeeyoleka mu maaso ge. Yagamba nti: Ayi Omubaka wa Allah, ndaba ng’abantu bwe balaba ekire, basanyuka, nga basuubira nti enkuba ejja kutonnya, naye nze nkulaba, bw’okiraba, ndaba obutayagala ku maaso go! Yagamba nti: “Ayi Aisha, kiki ekinkakasa nti tewajja kubaawo kibonerezo mu kyo? Abantu abamu baabonerezebwa empewo, ate abantu abamu ne balaba ekibonerezo ne bagamba nti: ‘Kino kire ekituleetera enkuba’” (Muslim 899).
3. Asaba Katonda obulungi bwayo. Aisha, Katonda amusiimye, yagamba nti: Omuyaga bwe gwabanga gufuuwa, Nabbi, okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere kuyye, yagamba nti: “Ayi Katonda!” Nkusaba obulungi bwayo, n'obulungi obugirimu, n’obulungi bwe yasindikibwa. Ne neekingiriza naawe okuva mu bubi bwayo, obubi bw’ebyo ebigirimu, n’obubi bw’ebyo bye byasindikibwa nabyo. (Muslim 899).
4. Yeewale okujivuma; Hadith nga eva ku Ibn Abbas, Katonda amusiimye, nti omusajja yakolimira empewo mu maaso ga Nabbi okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye, bwatyo n’agamba nti: “Tokolimira mpewo, kubanga eragiddwa, era oyo yenna akolimira ekintu ekitali kikye, ekikolimo kimuddira” (Al-Tirmidhi 1978). Mu hadith endala: “Tovumanga empewo...” (Al-Tirmidhi 2252). Al-Shafi’i yagamba nti: “Tewali muntu yenna agwaana kuvuma mpewo, kubanga empewo kitonde kya Allah oweekitiibwa ekigonda, era jje ku maje ge , ajifuula kisa oba kibonerezo bw’aba ayagadde”
Hadith nga eva ku Abdullah ibn al-Zubayr: Buli lwe yawuliranga okubwatuka, yalekeranga awo okwogera n’agamba nti, “Atenderezebwa Oyo okubwatuka kw'eggulu gwekutendereza ebitendo Bye ne Bamslayika (nabo bamutendereza) ku lw'okumutya", Ekigambo kino kisangibwa mu Qur’an: “Okubwatuka kw'eggulu ne kutendereza ebitendo Bye ne Bamalayika (nabo bamutendereza) ku lw'okumutya. Era Asindika eggulu (laddu) N'akuba nalyo oyo Gw'aba Ayagadde (ate nga)nabo (abakaafiri) bakayaana mu Katonda, (sso nga) naye (Katonda) muyitirivu wa Maanyi.” (Ar-Ra’d: 13) .
Allah oweekitiibwa yatenda enkuba n'okuba nti yyo yamukisa n'agamba nti; {N tussa okuva mu ggulu amazzi ag'omukisa} (surat Qaaf:9). mubimu kuby'akola nga etonnya:1.Omuntu okubikkula ko ekitundu ku mubiri gwe enkuba emukube, Hadith nga eva ku Anas Allah asiime kuyye yagamba nti: "Enkuba yatukuba nga tu ne nabbi okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere kuyye, yagamba: nabbi n'abikkula olugoye lwe paka enkuba weyamukuba (yamutonyera), netugamba:owange gwe omubaka wa Allah lwaaki okoze ekyo? nabbi n'agamba"kubanga mboozi ya kibinja eri omulezi waakyo oweekitiibwa" (muslim 898)
2. Edduwa, nga yajja mu hadith eziwerako nti
Edduwa ezisomebwa ng’enkuba etonnya n’oluvannyuma lw’okutonnya
Hadith nga eva ku Aisha, Allah amusiime, nti Nabbi, okusaasira kwa Allah n'emirembe bibeere kuyye , bwe yalaba enkuba, yagamba nti: “Ayi Katonda, tuweereze enkuba ey’omugaso” (Bukhari 1032). Al-Sayyib: ye nkuba ey’amaanyi, ekulukuta.
Asaba enkuba ebeere ya mugaso, kubanga enkuba eyinza okuba ennyingi naye nga terina mugaso gwonna. Hadiisi egamba nti: “Tekiri ekyeeya okuba nti enkuba tetonya, wabula ekyeeya kweekuba nga enkuba ettonya ne ttonya naye nga ensi temela kintu kyonna” (Muslim 2904). Ekyeya kya kyeya kya maanyi.
3. Kirungi okugamba nti “okusaasira” enkuba bw’etonnya. Aisha, mukyala wa Nabbi ebyengera n'emirembe bibeere ku ye, yagamba nti: “Yali Omubaka wa Allah ebyengera n'emirembe bibeere ku ye buli lwe lwabanga olunaku olw’empewo oba olwe kire, kyarabika ku maaso ge, n’ajja n’agenda, enkuba bwe yatonnyanga, yasanyukiranga n’okuwulira nga kugenda.” Aisha yagamba nti: “Nnamubuuza, n’agamba nti: ‘Nnatya nti kiyinza okuba ekibonerezo ekyaweebwa ekibiina kyange.’ Era bwe yalaba enkuba, yagamba nti: ‘okusaasira.’” yayogerwa Muslim 899.
4. Kirungi okugamba nga enkuba etonnya n’oluvannyuma lw’okutonnya nti: “Tufunye enkuba olw’ekisa n’okusaasira kwa Allah.” Zayd ibn Khalid al-Juhani yagamba nti: Omubaka wa Allah, Allah amuwe emirembe n’emirembe, yatukulembera mu sswala ey’oku makya e al-Hudaibiyah ng’enkuba emaze okutonnya ekiro. Bwe yamala n’akyuka n’atunuulira abantu n’agamba nti: “Mumanyi Mukama wammwe ky’ayogedde?” Bagamba nti: “Allah n’omubaka we be basinga okumanya.” Yagamba: “Yagamba nti: ‘Mu baddu bange wafuuse omukkiriza mu nze era omutakkiriza. Ate oyo agamba nti: ‘Tutonnyeddwa enkuba olw’ekisa n’okusaasira kwa Allah,’ ye mukkiriza mu nze era mukaafiiri mu mmunyeenye. Ate oyo agamba nti: ‘Tutonnyezza enkuba olw’amaanyi g’emmunyeenye bwetyo n’eno,’ ye mukaafiiri mu nze era mukkiriza mu emmunyeenye." (Bukhari 846, Omusiraamu 71) .
Enkuba bw’eba etonnya nnyo era nga waliwo okutya obulabe okuva mu yo, kirungi okwegayirira ng’owanise emikono. Mu kwegayirira okuloopebwa kwe kuli: "Ai Allah, okutwetooloola so si ku ffe. Ayi Allah, ku nsozi n'ensozi, ku biwonvu, n'ebifo emiti gye gimera." (Bukhari 1014 ne Muslim 897).
.jpg)
