کله چې د نبي کريم صلی الله علیه وسلم عمر څلويښت کلنۍ ته نيږدې شو، نو يواځي والی او تنهايې غوره کړه، نو د رمضان میاشت به يې د حرا په غار کې يواځې په عبادت تیره وله، دې حالت تر درې کالو پورې دوام وکړ، تردې چې په همدي غار حرا کې ورته د وحي پيل شروع شو.

کله چې د نبي کريم صلی الله علیه وسلم عمر څلويښت کاله پوره شو، نو د نبوت د نمر پلوشي يې په زړه ولګيدلې، الله پاک په خپل الهي پیغام سره نبي کريم صلی الله علیه وسلم غوره کړ، او ځبلو بندګانو ته يې د پيغمبر په حيث راوليږه، د خپل مينځ او د بندګانو تر مينځ يې د نبوي پيغام استازی او امین وګرځولو، د حرا په غار کې ورته جبریل علیه السلام راغی او الله پاک نبي کريم صلی الله علیه وسلم د ټولو مخلوق لپاره رحمت او د ټولو انسانانو لپاره يې زیری او ويره ورنکی مقرر کړ.

د هغه وخت نه چې نبي کريم صلی الله علیه وسلم ته د الهي پيغام د رسولو حکم په دې وينا سره ورکړی شو: ﴿يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ* قُمْ فَأَنذِرْ﴾ [سورة المدثر: ١-٢ ] اى په جامه كې نغښتونكیه! ته پورته شه، نو (خلق) ووېروه.

بیا نبي کريم صلی الله علیه وسلم ته د الله پاک لخوانه په ښکاره د دعوت کولو حکم راغی، د الله پاک ويناده : ﴿فاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَر﴾ [الحجر:94] نو ته ښه ښكاره بیان كړه هغه څه چې تا ته يې حكم كولى شي. نو ددي حکم سره سم نبي کريم صلی الله علیه وسلم په ښکاره سره د اسلام مبارک دين ته د عوت ورکول پيل کړل، او ښه په ښکاره يې د الله پاک د حکم سره سم د حق بیان شروع کړ.

هر کله چې د مشرکانو بیلابیلو طريقو سره د داسلامي دعوت په لاره خڼډونو د اسلامي دعوت مخه ونه نيوله، نو د اسلامي دعوت او د هغې ملګرو سره يې ښکاره دښمني شروع کړه، نبي کريم صلی الله علیه وسلم ته به يې ضرر رسولو، او هغه خلکو ته به يې سخت عذابونه ورکول څوک چې به د اسلام په مبارک دين کې داخليدل، نو نبي کريم صلی الله علیه وسلم مسلمانانو ته حکم وکړ، تر څو دوې د حبشي ښار ته هجرت و کړي، خپل دين او ځانونه د فتنو نه وساتي.

په دې مرحله کې چې د نبي کريم صلی الله علیه وسلم د دعوت د کامیابۍ او هدف په لور لاره پرانستله او د بلې خوا ډير سخت حالت او د مشرکانو ظلمونه هم زیات شوي وو، نو په دې وخت کې د نبي کريم صلی الله علیه وسلم د اسرا او معراج واقعه مینځ ته راغله، په دې واقعې سره د نبي کريم صلی الله علیه وسلم د زړه تسلې او د د عوت په لړۍ کې د ډيرو کلونو رو ستو د هغه عزت او د مشرکانو په ظلمونو او کړاونو باندي د صبر پيغام دا ټول د اسرا او معراج د واقعې حمتونه او فائدې دي.

د نبي کريم صلی الله علیه وسلم هجرت د مدينې په لور: بیا نبي کريم صلی الله علیه وسلم او د هغه ملګری ابو بکر صدیق رضي الله عنه د مکې مکرمې نه ووتل او د ثور د غار په لور روان شول، تر څو مدېنې منوري ته هجرت وکړي، درې ورځې د ثور په غار کې تيرې کړي ترڅو د قريشو نه خپل ځانونه پټ کړي، د درې ورځو د ځڼډ نه روستو د ثور د غار نه راووتل او د مدينې په لور روان شول، کله چې نبي کريم صلی الله علیه وسلم د مدېنې منورې څڼډو ته ورسيد نو د مدينې مسلمانان يې په ډيره خوشحالۍ سره د ستړي مشي لپاره مخې ته راوتلي وو.

لمړی هغه کار چې نبي کريم صلی الله علیه وسلم مدينې ته د رسيدو سره ترسره کړ، هغه د نبوي مسجد تعمیر، او د مهاجرينو، او انصارو په مینځ کې د ورور ولۍ پيدا کول او په دې سره يې د يو اسلامي دولت بنیاد کيښود.

مسلمانانو ته الله پاک د جنګ کولو اجازه ورکړه چې تر څو د خپل دين او اسلامي دولت نه په کلکه ساتنه وکړي او اسلامي پیغام په دنيا کې خپور کړي، د الله پاک وينا ده:﴿أُذِنَ للَّذينَ يُقَاتَلوُنَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا﴾ [الحج:39]. هغو كسانو ته چې ورسره قتال كاوه شي (د قتال) اجازت وركړى شو، ځكه چې یقینًا په دوى ظلم كړى شوى دى، او بېشكه الله د دوى په مدد كولو خامخا قادر دى. دا لمړي آیت و، چې د مسلمانانو ته د جنګ کولو اجازه او حکم ورکړل شو، نبي کريم صلی الله علیه وسلم اوه ویشت خپله غزاګاني کړي دي او د شپږ پنځوس غواګانو لپاره يې خپل ملګري صحابه کرام ليږلي دي.

هر له چې د حق دعوت بشپړ شو او د اسلام مبارک دين د عربانو په جزيره ( ټاپوزمه ) کې خپور شو او خلک د الله پاک په دين کې په ډلو ډلو داخل شو، او د اسلامي دعوت لمن او زیری په نړې کې په خپريدو شو، او د اسلام دين په نورو ټولو باطلو دينونو باندي غالبه شو، نو نبي کريم صلی الله علیه وسلم پوهه شو چې نيټه د مرګ يې رانيژدي شوې ده نو د خپل رب سره د ملاقات تیاری يې شروع کړ، او د هغه صلی الله علیه وسلم د خبرو او کړنو نه دا معلوميده چې نبي کريم صلی الله علیه ددي فاني دنيا نه تلونکی دی.

نبي کريم صلی الله علیه وسلم و فات شو خو دين يې هميشه باقي پاتي دی، هر د خير خبره او لارښونه يې خپل امت ته کړي او د شر د هر خبرې نه يې خپل امت ته ويره کړي ده، او د خیر بنیاد د توحيد عقيده ده او هر هغه څه چې د الله پاک د رضا سبب او الله پاک ته خوښ وي، او هغه شر چې نبي کريم صلی الله علیه وسلم خپل امت د هغې نه ویره ولی دی هغه شرک دی او هر هغه چې الله پاک يې بد ګڼي.