القسم الحالي: AMATEEKA AGAFUGA OBUDDE BWO BUTITI (OBUNYOGOVU)
الدرس OBUTITI ,OKUSALA N'OKUSIIBA
Singa obunyogovu buba bwa maanyi mu biseera by’obutiti, omuntu yenna alaba: oba obunyogovu tebulemesa bantu kufuluma kusaala, olwo okwazina kusigala kumbeera yabulijjo
Singa embeera y'obunyogovu eba ya maanyi nnyo nga kizibu nnyo abantu bonna okufuluma, omwazinyi agamba mu kukoowoola kwe: “Musaalire munyumba zammwe” oba “Musaalire munju,” oba “Musaalire mu maka gammwe,” basobole okuweebwa olukusa okuleka okusaala mu muzikiti.
Nafi'e yagamba: "Ibn umar yayaziina mukiro ekyaali ekinyogovu nga ayimiride ku lusozi olulinaanye Makkah, bweyamala okwaazina n'agamba nti "musaalire mu mayumba gamwe". natugamba nti mazima omubaka wa Allah okusaasira kwa Allah n'ebyengeera n'emirembe bibeere kuyye yalinga alagira omwazinyi yenna bwaaba ayazinye mu kiro ekinyogovu ennyo oba nga enkuba etonnya nyiinji abeere nga agamba mu kwazina kwe nti "abaaye musaalire mu nyumba zamwe"
Abantu bakuma ebisiki (omuliro) mu budde obw'obutiti, naye bayinza okugukuma nga bagutadde mukibula (jebatunula nga basaala). Ate nga ekisinga obulunji kwekusaala nga tebatunudde mu ludda lulimu muliro, okweewala n'okweesamba okwefaananyiriza abo abasinza omuliro, era olwokubanga omuliro ogwo gubuzaabuza omusaaze, naye singa baba bagweetaaze nti gubabugumye oba nga bakalubirizidwa okubeera nga bakyuusa ekifo , awo tewaba buzibu newebasaala nga bagutunuddemu.
Ate kintu kyonna ekibugumya ekitalina muliro, tewali kutamwa mukusaala nga otunnudde jekiri .
Okugatta wakati w'esswala ebbiri
Okugatta wakati w'esswala ebbiri kwekusaala esswala ya dhuhuri nga ojigasse ne Aswiri , oba n'osaala swala ya Maghrib nga ojigasse ne Ishae. Noobeeraanga osadde esswala bbiri mu budde bw'emu kuzzo (sisonga oba okugatta kwe kudde kwa kusembeza oba kwa kukeereya), okyo kibaawo singa oba olina ekisonyiyisa mu bubisonyiyisa ebikiriza okugatta esswala.
Mu bisonyisa ebikirizisa okugatta esswala ebibeerawo ennyo mu kiseera eky'obutiti ,mulimu; Enkuba ,abamanyi abamu bayongerako , empewo enyiinji ate nga enyogoga ,oba obunyogovu obuunji, oba omuzira oguziba amakuba, oba ’ebitosi ebijjula enguudo/ amakubo.
N'olweekyo ekitegeezebwaamu mu bisonyiyisa ebikirizisa okugatta esswala; embeera ekaluubiriza abantu okuba nga baddingana okufuluma mu mayumba gabwe nga bagenda ku muzikiti okusaala jama, mumbeera eyo bakirizibwa okugatta esswala, naye ate kyawukanako ku nkuba entono etalemesa bantu kufuluma kugenda kumala byeetaago byabwe.
Omusingi omukulu guli nti Abasiraamu balina okusaala mu budde. Allah yagamba nti: {Bwe muba nga muteredde, muyimirizengawo esswala mubujjuvu . Mazima esswala zaalaalikibwa ku bakkiriza ebiseera ebigere.} [An-Nisa: 103]. N’olwekyo okuzigatta si kituufu okuggyako nga kikakasibwa nti waliwo ensonga ekkiriza okugatta. Kyayogerwa okuva ku Omar bin Al-Khattab ne Ibn Abbas, Allah abasiime n’abalala: nti okugatta essaala bbiri awatali kisonyiyisa kimu ku bibi ebinene.
Oyo yenna atasaala mu kibiinja - gamba ng’omukazi, omulwadde, oba omuntu asusse mu kibiinja - tagatta, kubanga talina bweetaavu mu kugatta, era okusaala mu budde kimusabibwa , era mu ngeri y’emu tagatta singa ekyekwaso kiggwa nga tannasaala sswala eyookubiri.
Kimalira omusiraamu, mu mbeera y’okugatta esswala, okwaaziina omulundi gumu, n’okukola iqama ku buli sswala, n’okusaala esswala za Sunnah (Al-Rawatib) oluvannyuma lwazo, n’okusoma Azikaali oluvannyuma lwazo.
Mu mizikiti egiwerako wabeerawo enjawukana mukuba nti oba waliwo ensonga ekkiriza okugatta. Omusingi omukulu guli nti Imam y’avunaanyizibwa, n’olwekyo alina okukola ennyo bw’aba alina okumanya n’okwebuuza ku abo abalina okumanya. Bw’aba tafunye kilowoozo kya kugatta, n'omuziti gwonna tegulina kumwaawukanako.
Kyayogerwako mu bimu ku byogerwako nti: “Obutiti makungula g'omukkiriza; obudde bw'emisana buba bumpi omukkiriza naasiiba, ate ekiro nekiba kiwanvu n'asaala" Yayogerwa Al-Bayhaqi mu “Al-Sunan Al-Kubra” (8456). Kiyitibwa makungula kubanga mu kyo omuntu atambulira mu nsuku z’okusinza, nga mu budde obw’obutiti omuntu asobola okusiiba emisana nga tafunye buzibu bwa njala na nnyonta olw’emisana emimpi, n’okuyimirira mu kusaala ekiro. Olw’obuwanvu bw’ekiro, asobola okugatta esswala n’otulo.
Mu zimu ku hadiths: “Okusiiba mu budde obw’obutiti munyago omunyogovu.” Yayogerwa Ahmad (18959). Omar, Katonda asiime kuyye, yagamba nti: “Obutiti gw'emunyago gw’abasinza.” Yayogerwa Abu Naim mu “Al-Hilya” (1/51).
