అబ్దుల్లాహ్ బిన్ అబ్దుర్ రహ్మాన్ బిన్ అబీ సఅసఅ నుండి ఉల్లేఖించబడినది, అబూ సయీద్ అల్ ఖుద్రీ (ర) ఆయనతో ఇలా అన్నారు: "నీకు గొర్రెలు మరియు అడవి అంటే ఇష్టమని నేను గమనిస్తున్నాను. కాబట్టి నీవు నీ గొర్రెలతో లేదా అడవిలో ఉన్నప్పుడు నమాజు కోసం అదాన్ ఇస్తే, నీ గొంతును బిగ్గరగా చేసి పిలుపునివ్వు (అదాన్ పలుకు). ఎందుకంటే, ముఅజ్జిన్ స్వరాన్ని విన్న ఏ జిన్ అయినా, మనిషి అయినా లేదా మరే వస్తువైనా సరే, అది ప్రళయ దినాన అతని తరఫున సాక్ష్యం ఇస్తుంది." అబూ సయీద్ ఇలా అన్నారు: "నేను దీనిని అల్లాహ్ ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం వారి నుండి విన్నాను." (బుఖారీ 609).

ఒకవేళ ఎవరైనా ఖిబ్లా దిశను తెలుసుకోవడానికి శ్రమించి (అన్వేషించి) నమాజు చేస్తే, వారి నమాజు సరియైనదే. ఒకవేళ నమాజు పూర్తయిన తర్వాత తాను తప్పుడు దిశలో నమాజు చేశానని తెలిసినా, ఆ నమాజును తిరిగి చేయనవసరం లేదు. అయితే, నమాజు చేస్తూ ఉన్నప్పుడే దిశ తప్పని తెలిస్తే, వెంటనే ఖిబ్లా వైపునకు తిరిగి నమాజును కొనసాగించాలి. ఒకవేళ ఏమాత్రం శ్రమించకుండా, అన్వేషించకుండా నమాజు చేసి, ఆ తర్వాత తాను తప్పుడు దిశలో నమాజు చేశానని తెలిస్తే మాత్రం, ఆ నమాజును తిరిగి చదవాలి.

ఖిబ్లా దిశను తెలుసుకోవడానికి ఆధునిక పరికరాల ద్వారా తెలుసుకోవడం, లేదా సూర్యుడు మరియు ఇతర నమ్మదగిన గుర్తుల ద్వారా గ్రహించడం, లేదా ఆ ప్రాంతానికి చెందిన నమ్మకస్తుడైన వ్యక్తి చెప్పిన సమాచారం, లేదా నమాజు చేసే చోట ఖిబ్లా దిశను సూచించే మిహ్రాబ్ గుర్తులు ఉండటం సరిపోతుంది.

హదీసులో ఈ విధంగా ఉంది: "జమాఅత్(సమూహం) తో కలిసి చేసే నమాజు ఇరవై ఐదు నమాజుల పుణ్యంతో సమానం. ఒకవేళ ఎవరైనా ఎడారిలో (ఒంటరిగా)ఉన్నపుడు రుకూ మరియు సజ్దాలను పూర్తి స్థాయిలో (నియమబద్ధంగా) నెరవేరుస్తూ నమాజు చేస్తే, అది యాభై నమాజుల పుణ్యానికి సమానమవుతుంది" (అబూ దావూద్ 560).

ఇది అల్లాహ్‌పై ఉన్న అచంచలమైన నమ్మకానికి మరియు ఆయన పట్ల ఉన్న భయభక్తులకు నిదర్శనం; ప్రజలకు మరియు వారి చూపులకు దూరంగా ఉన్న స్థితిలో కూడా ఇది వ్యక్తమవుతుంది. అందుకే హదీసులో ఇలా ఉంది: "పర్వత శిఖరంపై ఉండి, గొర్రెలను కాస్తూ, నమాజు కోసం అదాన్ పలుకుతూ నమాజు చేసే వ్యక్తిని చూసి మీ ప్రభువు ఆశ్చర్యపోతాడు (సంతోషిస్తాడు). అప్పుడు అల్లాహ్ ఇలా సెలవిస్తాడు: 'నా ఈ దాసుడిని చూడండి, అదాన్ పలుకుతున్నాడు మరియు నమాజును కూడా స్థాపిస్తున్నాడు, అతను నా పట్ల భయాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. నేను నా దాసుడిని క్షమించాను మరియు అతనికి స్వర్గంలో ప్రవేశాన్ని కల్పించాను'." (అబూ దావూద్ 1203)..

నమాజును కుదించి చదవడము (ఖస్ర్) అంటే నాలుగు రెకాతుల నమాజును రెండు రెకాతులుగా చదవడం. అనగా దుహర్, అసర్ మరియు ఇషా నమాజులను రెండు రెకాతులుగా చదవాలి. అయితే మగ్రిబ్ మరియు ఫజర్ నమాజులను కుదించి చదవకూడదు.

ప్రయాణాలలో నమాజులను కలిపి చదవడానికి (జమా) మరియు కుదించి చదవడానికి (ఖస్ర్) అనుమతించబడే కారణాలలో ప్రయాణం ఒకటి. ప్రయాణం అంటే ఒకరు తమ నివాస ప్రాంతాన్ని వదిలి, ప్రయాణంగా పరిగణించబడే సుదూర ప్రాంతానికి వెళ్లడం. ఆధునిక కొలమానాల ప్రకారం దీని దూరం సుమారు 80 కిలోమీటర్లని కొందరు పండితులు నిర్ణయించారు. దీని ప్రకారం, ఎవరైనా తమ నగరానికి సమీపంలో ఉన్న విహారయాత్రకు వెళ్తే వారు నమాజును కుదించి చదవకూడదు. ఒకవేళ ప్రయాణంగా పరిగణించబడే దూరానికి వెళ్తే, అది విహారయాత్ర అయినప్పటికీ నమాజును కుదించి చదవాలి.

ప్రయాణీకుడికి నమాజును కుదించి చదవడం (ఖస్ర్) సున్నత్. ఇక నమాజులను కలిపి చదవడము (జమా) విషయానికి వస్తే, ప్రయాణ మార్గంలో ఉన్నప్పుడు తన ప్రయాణ సౌలభ్యాన్ని బట్టి నమాజులను ముందుగా కలిపి చదవడం (జమా తఖ్దీమ్) లేదా వెనుకకు జరిపి కలిపి చదవడం (జమా తాఖీర్) చేయవచ్చు. ఒకవేళ ప్రయాణంలో ఏదైనా ఒక చోట స్థిరంగా విడిది చేసి ఉన్నట్లయితే, ప్రతి నమాజును దాని నిర్ణీత సమయంలోనే చదవడం ఉత్తమం; ముఖ్యంగా మసీదులలోని జమాత్ తో కలిసి నమాజు చదివే అవకాశం ఉన్నప్పుడు ఇది మరింత శ్రేయస్కరం.

ప్రయాణీకులు మరియు విహారయాత్రలకు వెళ్లేవారు ప్రయాణ పనులలో మునిగిపోయి నమాజులను వాటి నిర్ణీత సమయాలలో నిర్వర్తించడంలో నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. యుద్ధ పరిస్థితుల గురించి ప్రస్తావించిన తర్వాత అల్లాహ్ ఈ విధంగా సెలవిచ్చాడు: (మీరు ప్రశాంతత పొందినప్పుడు నమాజును (పూర్తిగా) స్థాపించండి. నిశ్చయముగా నమాజు విశ్వాసులపై నిర్ణీత సమయాలలో విధిగా నిర్ణయించబడింది) (అన్నిసా: 103).

పర్యటనలు, ప్రయాణాలలో నమాజులను కలిపి చదవడానికి (జమా) మరియు కుదించి చదవడానికి (ఖస్ర్) అనుమతించే కారణాల ఉనికిపై కొన్నిసార్లు అభిప్రాయ భేదాలు తలెత్తవచ్చు. అటువంటి సందర్భాలలో సమూహానికి నాయకత్వం వహించే ఇమామ్ లేదా ఆ బృందం యొక్క బాధ్యుడు (ఉదాహరణకు తండ్రి వంటివారు) దీనికి బాధ్యత వహించాలి. వారికి తగిన జ్ఞానం ఉంటే స్వయంగా ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకోవాలి లేదా జ్ఞానం ఉన్న ఇతరులతో సంప్రదించాలి. ఒకవేళ నమాజును కలిపి లేదా కుదించి చదవడానికి అనుమతి ఉందనే నమ్మకం కలగకపోతే, వారు అలా చేయకూడదు. ఈ విషయంలో ఆ సమూహంలోని వారు పరస్పరం తగువులాడుకోకూడదు, ఎందుకంటే అందరూ కలిసికట్టుగా ఉండటం కూడా ఒక ఆరాధనే.

అనస్(ర) వారు ఉల్లేఖించారు: "మేము దైవప్రవక్త ముహమ్మద్(స) వారితో కలిసి ప్రయాణం చేసేవారము, అప్పుడు ఉపవాసం ఉన్నవారు ఉపవాసం లేనివారిని తప్పు పట్టలేదు, అలాగే ఉపవాసం లేనివారు ఉపవాసం ఉన్నవారిని తప్పు పట్టలేదు." (బుఖారీ 1947, ముస్లిం 1118).