Model: हालको खण्ड
पाठ जकात (दान) को वास्तविकता र यसका उद्देश्यहरू
पाठबारे जानकारी
लक्ष्यहरू
Count: अन्य विद्यार्थीहरूले यो पाठ पूरा गरे
जकात इस्लामका आधारहरू मध्येको तेस्रो आधार हो। यो मालदार व्यक्तिहरूका लागि अनिवार्य गरिएको आर्थिक दायित्व हो। जसलाई अल्लाहले मालदार व्यक्तिहरूको मालबाट निश्चित मात्रामा निकालेर गरिब, निमुखा र आवश्यकतामा परेकाहरूलाई दिई उनीहरूको दुःखमा मलहम लगाउन अनिवार्य गर्नुभएको छ।
१) धन-सम्पत्तिको चाहना र माया मानिसको लागि स्वभाविक कुरा हो। यसलाई जोगाउन र राखि राख्न मानिसले कति प्रयत्न गर्दछ। त्यही लोभ, कन्जुस्याइँ र मालको मायाजालबाट पवित्र पार्न इस्लामले जकात (दान) लाई अनिवार्य गरेको छ। अल्लाहले भन्नु भएको छः (خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا) (التوبة: 103). अर्थः “हे सन्देष्टा ! तिनीहरूको धन-सम्पत्तिबाट दान लिदै गर र यसद्वारा तिनीहरूलाई शुद्धता र पवित्रता प्रदान गर।” (सूरह अत्-तौबा: ९/१०३)
२) जकात (दान) ले आपसी मेलमिलाप, माया र स्नेहको भावना उत्पन्न हुन्छ। किनभने मानिसले प्राकृतिक रूपमै परोपकारीसित सदभाव देखाउँछ र माया गर्छ। त्यसैले मुस्लिम समाजका हरेक व्यक्तिहरू एउटा बलियो पर्खाल जस्तै आपसमा मिलेर बसेका हुन्छन्। जसको कारण चोरी, डकैती र लुटपाटका घटनाहरू निकै कम हुन्छन्।
३) जकात (दान) ले उपासना, अल्लाहप्रति पूर्ण समर्पण र असल मुस्लिमको भूमिका निर्वाह हुन्छ। जुन बेला एउटा धनीले जकात निकाल्छ, उसले अल्लाहको हुकुमलाई कार्यान्वयन गर्छ। यसरी आफ्नो मालिक र दाताको कृतज्ञता ज्ञापन हुन्छ। अल्लाहले भन्नु भएको छः ، (لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ) (إبراهيم: 7). अर्थः “यदि तिमीहरू आभार व्यक्त गर्छौ भने म तिमीहरुलाई अझ बढी कृपापात्र बनाउने छु।” (सूरह इब्राहीम: १४/७)
४) जकात (दान) ले समाजमा रहेका व्यक्तिहरू बीच सामाजिक संरक्षण र सन्तुलनको भावना सुदृढ हुन्छ। जकात दिएपछि धन-सम्पत्ति धनवानहरूको मुठ्ठीमा मात्र सीमित रहदैन, बरु गरीबहरूले पनि फाइदा प्राप्त गर्दछन्। जकातको फाइदाको कारण बताउँदै अल्लाहले भन्नु भएको छः :(كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ) (الحشر: 7). अर्थः “धन-सम्पत्ति केवल धनवानहरूको हातमा नघुमि रहोस्।” (सूरह अल्-हश्र: ५९/७)
जकातको रकम कुन क्षेत्रमा र कसरी खर्च गर्नु पर्दछ भन्ने कुरालाई इस्लामले हदबन्दी गरेको छ। जकात एक हकदार वा अधिक हकदारहरूलाई दिन सकिन्छ। त्यसैगरी जकातको रकम मुस्लिम हकदारसम्म पुर्याउने संघ-संस्थाहरूलाई दिनु पनि जायज छ। आफ्नै गाउँमा रहेका हकदारहरूलाई जकात दिनु बेस हुन्छ, किनभने उनीहरू पहिला हकदार हुन्।
